رنگ باخته های رنگارنگ

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز اراک؛سالهاست شهرستان محلات را به نام شهر گل و هلند ایران می شناسند اما کمتر کسی می داند دست های تیغ آلود گل کاران هم درددل هایی دارند.

به استقبالت می آیند..

محلات از ویژگی های منحصر به فردی از جمله قرار گرفتن در مرکز جغرافیایی و جمعیتی کشور، ارتفاع یک هزار و 750 متری از سطح دریا، احاطه دشت به وسیله کوههای بلند، شیب رو به جنوب منطقه و بافت خاک مناسب برای پرورش انواع گل برخوردار است.

سابقه 70 ساله ی پرورش گل در محلات

اولین شاخه گلهای پرورش یافته این شهر به 70 بهار گذشته بازمی گردد و حالا در این شهرستان 45 هزار نفری، دست بیش از سه هزار نفر به گل بند است و روزگاری دارند با خارهایی که منشاء زیبایی است.

انبوه شاخه گلها و گلدان های گل در 700 واحد تولید و پرورش گل و گیاهان زینتی رشد می کنند .

جایگاه کشوری کشت گل در محلات

وجگانی از کارشناسان کشاورزی می گوید : سطح زیر کشت گل و گیاهان زینتی در استان مرکزی 990 هکتار است که حدود 90 درصد آن متعلق به شهرستان محلات است و 18 درصد از سطح زیر کشت گل کشور، 12 درصد از تولید گل شاخه بریده ،80 درصد تولید گل های فصلی نشائی 21 درصد از تولید درخت و درختچه های زینتی و 14 درصد از گیاهان آپارتمانی کشور در محلات تولید می شود.

اما با وجود این توانمندی ها و ظرفیتهای شهرستان محلات در تولید گل و گیاه، این حرفه با چالش هایی در تولید و صادرات مواجه روبروست که کار را بر گلکاران دشوار کرده است .

آسیب های صنعت گل محلات

ابراهیمی از گلکاران قدیمی محلات دست های پینه بسته را به صورت افتاب سوخته اش می کشد و می گوید : هزینه های سنگین حمل و نقل، بالا بودن قیمت تمام شده تولید گل، نبود بازار رقابتی، کمبود نقدینگی و سرمایه درگردش، آسیب های ناشی از تسهیلات با بهره سنگین برای شاغلان حوزه گل و گیاه، سنتی بودن گلخانه ها، کمبود نیروی انسانی ماهر، موانع قانونی بر سر راه صادرات از مهمترین مشکلات گلکاران است.

حرفش را تولید کننده نمونه گل شهرستان محلات که در امر صادرات نیز فعال است، ادامه می دهد و می گوید: در 28 هزار متر مربع گلزار در فضای باز و بسته و با تولید 45 رقم گل رز مشغول فعالیت هستم ولی هزینه های بالای تولید که ناشی از دستمزدهای بالای نیروی انسانی، هزینه انرژی و نهاده های تولید است باعث بالا رفتن قیمت محصول شده است.

سلمانی می افزاید : هر شاخه گل رز 65 هزار ریال قیمت تمام شده و هزینه تولید دارد تا وارد بازار شود و تا این شاخه به دست مصرف کننده برسد 20 تا 30 درصد افزایش قیمت دارد .

ظرفیت های پایین رقابتی 

وی ادامه می دهد: قیمت تمام شده تولید گل در ایران بسیار بالا است ضمن اینکه در صورتی که بخواهد به کشورهای دیگر صادر شود نیز هزینه جانبی حمل و نقل و بسته بندی نیز به آن افزوده می شود و محصول از حالت رقابت خارج می شود.

شاید به همین دلیل است که گلهای ایرانی با وجود کیفیت بالا توان رقابت در بازار را ندارند و قیمت محصول مشابه خارجی با قیمت پائین تر، باعث می شود کشورهای وارد کننده ترجیح دهند گلهای ارزانتری را به مقدار بیشتر خریداری کنند.

پیش به سمت بازار های بین المللی

در حالی که به گفته محمدی کارشناس اقتصاد ، برای تصاحب بازارهای رقابتی نیاز به عرضه گل در نمایشگاه های گل در کشورهای مختلف است که در این راستا حمایت مستقیم دولت نیازاست.
او می گوید: برای اینکه گل های تولیدی در این نمایشگاهها ی بین المللی به نمایش گذاشته شود نیاز به غرفه و هزینه حمل و نقل است که هزینه های زیادی دارند که شرکت در آنها از عهده کشاورز بر نمی آید.

بی توجهی به گل محلات در حالی ست که اگر دولت در حمل و نقل و تهیه غرفه در کشورهای هدف که تنها در خاورمیانه و آسیای میانه حدود 400 میلیون نفر جمعیت خاطر خواه گل ایران هستند ، سرمایه گذاری و مساعدت می کرد ظرف دوسال بازار فروش خوبی ایجاد می شد و ارزهای فراوانی وارد کشور و جیب هزاران شاغل این بخش می شد .

دولت باید هزینه کند

یکی دیگر از تولید و صادرکنندگان عمده گل کشور در محلات می گوید: در سالهای اخیر تولید کنندگان گل و گیاه به دلیل هزینه های بالای تولید دچارکمبود نقدینگی و سرمایه درگردش شده اند و برای جبران آن مجبور اخذ تسهیلات شده اند.
کرمعلی می افزود: تسهیلات پرداختی از سوی بانک های عامل با بهره 15 تا 20 درصد بدون تنفس بازپرداخت انجام می شود که این نوع وام ها با کشاورزی و پرورش دهندگان گل و گیاه سازگاری ندارد.
وی ادامه می دهد: بسیاری از تولید کنندگان از عهده بازپرداخت تسهیلات دریافتی در سالهای گذشته بر نیامدند و نه تنها مشکل آنها حل نشد بلکه گلخانه های آنها نیز با حکم قضایی به نفع بانک مصادره و بهره برداران میزان آورده اولیه خود را نیز از دست دادند .

در گذر از مسیر 99 کیلومتری گلخانه های محلات ، سنتی بودن روش تولید در گلخانه ها به چشم می خورد که تولیدکنندگان دلیل اصلی آن را کمبود نقدیندگی و بالا بودن بهره بانکی در پرداخت تسهیلات می دانند .

معظی دیگر تولیدکننده گل می گوید: اگر دولت تسهیلات ارزان قیمت یا انرژی ارزان قیمت در اختیار تولیدکنند قرار می داد تولید گل و گیاه دو تا سه برابر افزایش می یافت.

حمایت شرط شکوفایی این صنعت

اگر حمایت مطلوب از تولید کنندگان انجام گیرد ، با توجه به توانمندی وظرفیت تولید گل و گیاه؛ ایران به راحتی می تواند جای بازار هلند و آفریقا را در منطقه تصاحب کند.
مدیر عامل اتحادیه گل و گیاه محلات می گوید: یک سوم گلخانه ها مکانیزه است به تعبیری از 900 هکتار گلزار این شهرستان 350 هکتار گلخانه سنتی و چشم به راه حمایت دولت است .

ابراهیمی می افزاید : ما با کمبود نیروی انسانی کارگر در بخش گل و گیاه مواجهیم زیرا که تولید گل و گیاه جزو مشاغل سخت محسوب می شود و کمترکارگری تمایل به کارکردن در گلخانه هاست.

دست به دست هم دادن مشکلات پرپر شدن گلها را در پی دارد که توان رقابت را در بازار جهانی از تولیدکنندگان سلب کنند .

رفع موانع و تولید وصادرات سه برابری

اکنون سالانه 12 میلیون دلار گل و گیاه از محلات صادر می شود در حالی که به گفته مدیر عامل اتحادیه گل و گیاه محلات ، رفع موانع تولید و صادرات می تواند این رقم را به 25 تا 30 میلیون دلار افزایش دهد.

دانش ؛ مسیر رشد

شفیعی معاون پژوهشکده ملی گل و گیاهان زینتی در محلات نیز می گوید : برنامه ای برای صادرات و رقابت در بازار وجود ندارد در حالیکه در کشورهای توسعه یافته بنا بر نیاز بازار و بر اساس استعداد یابی و مکان یابی محصول با کیفیت تولید و روانه بازار می شود و می تواند در بازار صادرات نیز رقابت کند.

وی بیان کرد: در کشور ما 194 دهکده گل و گیاه وجود دارد و در هر شهری گل و گیاهی تولید می شود که متناسب با استعداد آن نیست آن مناطق استعداد ذاتی برای پرورش و تولید گل و گیاه را ندارند .

وی ادامه داد : کشورهای تولید کننده عمده گل و گیاه نظیر هلند با وجود نداشتن امکانات تولید با بهره بردن از دانش نوین، بهترین و با کیفیت ترین گلها را تولید می کند در حالی که در کشور ما با این توانمندی و پتانسیل ها هیچ گونه استفاده ای از دانش نوین نمی شود.
اکنون در پژوهشکده ملی گل و گیاه زینتی 10 هیات علمی به پژوهش و تحقیق در گل و گیاه مشغول هستند در حالی که ارقام مختلفی از گل و گیاه زینتی وجود دارد که هر رقم می بایست توسط یک هیات علمی تحقیق و اصلاح نژاد شود.

و بالاخره افزایش تولید و صادرات برابر با افزایش ثروت ملی و اشتغال...

با رشد تولید و صادرات ؛ اشتغال و ثروت ملی حاصل می شود و در شرایطی که افزایش صادرات غیرنفتی از دغدغه‌های اولویت دار دولت برای درآمدزایی است، صادرات گل و گیاهان زینتی می تواند نقش موثری در این خصوص داشته باشد.

صنعت گل و گیاه محلات در صورت حمایت و توجه می تواند ضمن رونق به اشتغالزایی و تولید ثروت، در بخش توسعه صادرات غیرنفتی نیز نقش ایفا کنند.

نویسنده : زهرا نوری