زنان، کنشگران واقعی میدان بودند

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، محمدسعید عبداللهی، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، گفت: اگر به گذشته نگاه کنیم، چه در دوران دفاع مقدس هشت‌ساله و چه در روایت‌هایی که سینه‌به‌سینه از پدران و مادران خود، در عشایر و مناطق مختلف کشور شنیده‌ایم، همواره با جلوه‌هایی از رشادت و دلاوری زنان مواجه می‌شویم.

به گفته وی اساساً تاریخ نشان می‌دهد که جنگ، همواره چهره‌ای زنانه نیز داشته است. اگر به تاریخ جهان رجوع کنیم، می‌بینیم که حتی در قرن چهارم پیش از میلاد، در یونان باستان، در آتن و اسپارت، زنان در صفوف لشکر و میدان‌های نبرد حضور داشتند. در روایت‌های تاریخی آمده است که در لشکرکشی‌های اسکندر مقدونی نیز زنان حضور داشتند. مورخان از زنان اسلاو نام برده‌اند که همراه پدران و همسران خود به جنگ می‌رفتند. حتی در آثار کشف‌شده مربوط به محاصره قسطنطنیه، در میان کشته‌شدگان، تعداد زیادی زن دیده شده است.

عبداللهی افزود: در جنگ جهانی اول و دوم نیز، حضور زنان به اوج خود می‌رسد و نقش‌آفرینی آنها آشکارتر از همیشه در تاریخ ثبت می‌شود. در واقع، ما همواره نقش زن را در روز‌های جنگ، روز‌های صلح مسلح و حتی در دوران بازگشت به زندگی عادی مشاهده می‌کنیم؛ زنانی که نشان می‌دهند چگونه «زور زندگی» بر جنگ غلبه می‌کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده اضافه می‌کند: من پیش از جنگ ۱۲ روزه، از هفتم اکتبر به بعد، همواره با نگاهی تحسین‌آمیز به زنان و دختران غزه نگاه می‌کردم. زنانی که در میانه بمباران‌های رژیم اشغالگر، همچنان زندگی را ادامه می‌دادند، وظایف مادری و زنانه خود را انجام می‌دادند و اجازه نمی‌دادند جنگ، حیات اجتماعی را متوقف کند. دخترانی که در مدارس ویران‌شده حاضر می‌شدند، یا در خرابه‌ها جلسات دفاع و آموزش برگزار می‌کردند، در واقع نشان می‌دادند که زندگی چگونه بر جنگ غلبه می‌کند.

 وی تأکید کرد: در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز، زنان سرزمین ما دقیقاً همین نقش را ایفا کردند. آنها نه‌فقط نقش پشتیبانی یا نقشی منفعل، بلکه نقشی کاملاً فعال و اثرگذار داشتند. زنان، کنشگران واقعی میدان بودند و در حفظ انسجام و روحیه خانواده نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کردند. در حقیقت، زنان در جنگ رمضان با یک وظیفه دوگانه مواجه بودند؛ از یک سو باید بر ترس‌ها، نگرانی‌ها و اضطراب‌های خود غلبه می‌کردند. آنها نگران همسران، فرزندان، نزدیکان و شرایط کشور بودند و کنترل عواطف در چنین شرایطی کار ساده‌ای نیست. اما از سوی دیگر، همین زنان در متن میدان، کنشگرانی فعال بودند.

عبداللهی تصریح می‌کند: ما زنانی را دیدیم که در بیمارستان‌های هدف قرار گرفته‌شده، نوزادانی را که حتی فرزند خودشان نبود، در آغوش گرفته و از میان دود و آتش بیرون می‌کشیدند. زنانی را دیدیم که در قامت معلم، پرستار، امدادگر و فعال اجتماعی، در میدان حضور داشتند و نقش‌آفرینی می‌کردند. در دوران دفاع مقدس نیز نمونه‌های فراوانی از این دست وجود داشت؛ زنانی که هم بار سنگین عاطفی جنگ را تحمل می‌کردند و هم وظایف حمایتی و عملیاتی را بر عهده می‌گرفتند.

وی با اشاره به مهم‌ترین دستاورد‌های جنگ رمضان اضافه می‌کند: باید از «تجربه خیابان» سخن بگوییم؛ تجربه‌ای که نقش محوری در آن با زنان بود و نشان دادند در مواجهه با بحران‌ها تا چه حد توانمند هستند. هم از نظر تعداد حضور و هم از حیث هدایت و سازماندهی فضا، زنان نقش اصلی را ایفا کردند. امروز وقتی در خیابان قدم می‌زنیم، به‌وضوح می‌بینیم که زنان چگونه خیابان را به صحنه زندگی تبدیل کرده‌اند. به‌عنوان مثال، وقتی در خیابان‌های قم، از میدان مفید حرکت می‌کنم، با صحنه‌هایی مواجه می‌شوم که کاملاً معنادار است؛ غرفه‌هایی برای بازی کودکان، بساط نقاشی، اسباب‌بازی، دخترانی که سرود و هم‌خوانی اجرا می‌کنند و زنانی که کنار آنها ایستاده‌اند و فضا را مدیریت می‌کنند.