توانایی کشاورزی ایران برای تولید غذای ۳۰۰ میلیون نفر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، علیرضا عباسی در گفتگو با شبکه خبر، تامین امنیت غذایی در جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم را زمینه ساز تاب آوری و اقتدار ملی کشور در مقابله با متجاوزان امریکایی صهیونی دانست و تصریح کرد: تاب آوری ملی زمانی معنا می‌یابد که وابستگی به دیگران را تا آخرین حد ممکن کاهش دهیم و بتوانیم غذای مورد نیاز جامعه را در داخل کشور تولید کنیم.

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی با اشاره به برخی نظریات مطرح شده در دهه‌های اخیر مبنی بر بیهوده بودن تلاش برای خودکفایی و اصرار به واردات مواد غذایی، اظهار داشت: رخداد‌های سال‌های اخیر در سطح جهان و به ویژه تجربه کشورمان در یک سال اخیر نشان داد که وابستگی به واردات و اعتماد به بازار‌های سرمایه داری تا چه حد خطرناک و آسیب پذیر است و با کوچکترین اقدامی از سوی جنگ افروزان، امکان دسترسی به مواد غذایی از بین می‌رود.

وی با بیان اینکه تامین مطلوب مواد غذایی و محصولات اساسی در جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، از عوامل اصلی تاب آوری و ایستادگی شرافتمندانه ملت ایران در برابر متجاوزان بود، تصریح کرد: دلیل اصلی این تاب آوری و استمرار امنیت غذایی این بود که بیش از ۹۰ درصد محصولات اساسی در داخل کشور تولید می‌شود و متجاوزان دسترسی کافی برای شرارت و ایجاد اختلال در آن نداشتند.

مشروح گفتگوی علیرضا عباسی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در شبکه خبر:

سوال: آقای عباسی از یک سال گذشته تا الان با وجود اینکه کلی شهید دادیم و اتفاقات مختلفی در کشور افتاد، شما فکر می‌کنید ما چه دستاورد‌هایی توانستیم در این یک سال کسب کنیم؟

عباسی: ما در ایام سالگرد ارتحال حضرت امام (ره) و شهدای ۱۵ خرداد هستیم. امام خمینی (ره) با آغاز نهضت در سال ۴۲، اهدافی را دنبال کردند که عملاً بر منافع آمریکا در ایران و منطقه خط بطلان کشید و آن را به چالش جدی کشاند. پس از پیروزی انقلاب، نظام جمهوری اسلامی به یک هماورد گفتمانی برای لیبرال‌دموکراسی غرب تبدیل شد و از آنجا که این نظام در تمام مولفه‌ها، شکستی برای جریان غرب محسوب می‌شد، غرب از همان ابتدای انقلاب اقداماتی را برای سرنگونی، انحراف یا کند کردن مسیر انقلاب آغاز کرد که تا امروز ادامه دارد.
ما با شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، همواره به دنبال ساختن یک ایران مستقل و قوی بوده‌ایم که پایه و اساس آن، دین مبین اسلام و حضور مردم در صحنه است. دشمن طی این ۴۷ سال، اقدامات متعددی انجام داده تا این مسیر را متوقف یا منحرف کند؛ اوج این اقدامات، «جنگ تحمیلی ۱۲ روزه» در ۲۳ خرداد سال گذشته بود. دشمن در این جنگ، به دنبال یک حمله برق‌آسا و به دنبال آن ایجاد آشوب اجتماعی بود تا به اهداف خود برسد. استراتژی آن‌ها مشابه همان نقشه‌ای بود که رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۶۷ علیه کشورهای عربی اجرا کرد و توانست در عرض ۶ روز (جنگ ۶ روزه)، آن کشورها را شکست دهد. اما در مورد ایران، نقشه‌شان با شکست مواجه شد.
در جنگ ۱۲ روزه ما انسجام مردم را در کشورمان به عینه دیدیم و بعد از جنگ ۱۲ روزه این وحدت خودش را بهتر نشان داد. اقتدار نیرو‌های مسلح ما باوجود اینکه عده‌ای می گفتند عصر، عصر گفتمان است و عصر موشک نیست، حفظ شد و همین موشک‌ها و همین اقتدار نظامی ما توانست مقابل نه فقط آمریکا و رژیم صهیونیستی بلکه مقابله همه هم پیمانان منطقه‌ای و جهانی آنها بایستد و یک شکست جبران ناپذیر را به آنها تحمیل کند. بعد از دو سه روز از شروع جنگ ۱۲ روزه اینها واسطه‌های مختلفی را فرستادند و التماس آتش بس و مذاکره داشتند و سرانجام با پیروزی مردم ایران اسلامی ما جنگ ۱۲ روزه ختم شد. می‌خواهم عرض کنم که دشمن به دلیل منافعش و به خاطر اهدافی که دنبالش بوده  ما را رها نخواهد کرد و بعد از این هم ادامه خواهد داد. ما باید حواسمان باشد و دشمن را بشناسیم، دشمنی دشمن را هم بشناسیم و برای این دشمنی دشمن ما باید مؤلفه‌های قدرت داشته باشیم که این مؤلفه‌های قدرت امروز در ایران اسلامی ما فراهم است و باید این را انشالله هم توسعه بدهیم و محکم‌تر کنیم.

سوال: شما، چون عضو کمیسیون کشاورزی مجلس هم هستید و با توجه به اینکه هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ تحمیلی سوم در حوزه اقتصادی و تاب آوری یک سری اتفاقات مهمی افتاد و با تلاش هایی که شد به لحاظ اقتصادی، به لحاظ معیشتی و تامین کالا‌های اساسی ما دچار چالش نشدیم؛ اینها چطور ارزیابی می‌شود؟

عباسی: یکی از اهداف اصلی ما در نظام اسلامی، تحقق استقلال در همه عرصه‌ها است که امنیت غذایی یکی از ارکان حیاتی آن محسوب می‌شود. از ابتدای انقلاب تاکنون، تولید محصولات کشاورزی از ۲۰ میلیون تن به ۱۲۵ میلیون تن افزایش یافته و اکنون بیش از ۹۰ درصد نیاز غذایی کشور در داخل تأمین می‌شود. با وجود برخی تفکرات که در این ۴۷ سال بر وابستگی تأکید داشتند و خودکفایی در کشاورزی را غیرضروری می‌دانستند، اما هم امام راحل (ره) و هم امام شهید ما، امنیت غذایی را موضوع درجه اول کشور می‌دانستند.
اهمیت واقعی امنیت غذایی در بحران‌هایی مانند جنگ نمود پیدا می‌کند؛ جایی که دشمن با تهدید به محاصره دریایی و ممنوعیت واردات کالاهای اساسی، قصد ضربه زدن به کشور را دارد. در جنگ ۱۲ روزه، ما در حوزه تأمین و توزیع کالاهای اساسی هیچ مشکلی نداشتیم. اگرچه در زمینه قیمت‌ها با مشکلات مواجه شدیم که ناشی از سوءاستفاده برخی در شرایط بحرانی بود، اما ثابت شد که ۹۰ درصد خودکفایی، پشتوانه محکمی برای تاب‌آوری ملی است. تلاش ما در مجلس و در برنامه هفتم توسعه این است که با تکیه بر تولید داخل، امنیت غذایی کشور را به مرز صددرصدی برسانیم تا در زمان‌های حساس، آسیب‌ناپذیر باشیم.

عباسی: ما در منطقه خشک و نیمه خشک قرار داریم و بنابراین حتما با محدودیت منابع آبی مواجه هستیم و علاوه بر این با چالش‌های اقلیمی مانند تغییر کاربری ها و فرسایش خاک مواجه هستیم و برای مقابله با این محدودیت‌ها باید برنامه داشته باشیم. راهکار اصلی برای مقابله با این مشکلات افزایش ضریب نفوذ دانش در مزارع و کشاورزی دانش‌بنیان است و حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در این عرصه می‌تواند ما را از محدودیت‌های فعلی عبور دهد، به‌گونه‌ای که نه تنها برای جمعیت داخل، بلکه می توانیم برای سیصد میلیون نفر در داخل کشور غذا تامین کنیم. 
به عنوان نمونه در حوزه گندم، میانگین تولید فعلی ۴ تن در هکتار است؛ در حالی که کشاورزان خبره ما با استفاده از روش‌های نوین، به برداشت ۱۴ تن در هکتار رسیده‌اند. اگر با ترویج دانش و روش های نوین، میانگین تولید را تنها از ۴ تن به ۵ یا ۶ تن برسانیم، ایران برای همیشه در تولید گندم خودکفا خواهد ماند.

 سوال: این کشاورزی دانش بنیان و کشاورزی نوین که داریم راجع به آن صحبت می‌کنیم مشخصاً چه مؤلفه‌هایی دارد؟ در این مدل از کشاورزی دقیقاً چه باید کرد و با توجه به این که بخش زیادی از مدل‌های کشاورزی ما کشاورزی سنتی است که هم منابع آبی زیادی می طلبد و بعضاً هدر هم می رود، چه راهکارهای وجود دارد؟

عباسی: ما باید در نظر داشته باشیم که کشاورزی، سر و کار داشتن با موجود زنده است. برای افزایش بهره‌وری، ابتدا باید پتانسیل ژنتیکی ارقام داخلی را شناسایی و سپس با بهره‌گیری از علوم نوین نظیر اصلاح نباتات و مهندسی ژنتیک، آن را ارتقا دهیم. با این حال، حتی با وجود پتانسیل ژنتیکی بالا، اگر اصول به‌زراعی رعایت نشود، به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید. مشکل بسیاری از کشاورزان ما در همین بخشِ به‌زراعی یعنی نحوه کاشت، داشت و برداشت است که نیازمند به‌روزرسانی جدی است.
ما بین ۲۰ تا ۳۰ درصد ضایعات در محصولات کشاورزی داریم؛ از ریزش محصول در مرحله برداشت گرفته تا دورریز در سطح خانوارها. برای کاهش این ضایعات و همچنین کاهش وابستگی به واردات به‌ویژه در حوزه نهاده‌های دام و طیور، باید بر دانش تکیه کنیم. برای مثال، اگر با اصلاح روش‌ها بتوانیم ضریب تبدیل در مرغداری‌ها را از ۲ کیلوگرم خوراک برای یک کیلو گوشت، به ۱.۵ کیلوگرم برسانیم، خودبه‌خود ۳۰ درصد از نیاز به واردات کاسته می‌شود. تحقق این هدف، نیازمند هدایت هدفمندِ پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویی به سمت نیازهای واقعی کشور است.

سوال: ما که مؤسسه تحقیقاتی داریم در ذیل وزارت جهاد کشاورزی؛ فکر می‌کنید چقدر از وظیفه خود وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی بحث کشاورزی در کشور اجرا شده است؟ موسسات تحقیقاتی ما چقدر باید فعالانه تر عمل کنند؟ به لحاظ بنیه علمی و عقبه آکادمی چیزی کم نداریم اما به نظر می آید بین فعالیت ما در حوزه کشاورزی و تحقیقات یک خلا وجود دارد...

عباسی: ببینید ما یک موقع به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی انتقاد وارد می‌کنیم و به دوستان ممکن است بر بخورد و دلخور بشوند، ولی واقعیت این است که ما در مراکز تحقیقاتی و پژوهشی وقتی پژوهشی انجام بدهیم، اگر  این پژوهش به مزرعه وارد نشود این یعنی شما کاری انجام نداده اید.اگر بهترین پژوهش‌ها در مراکز تحقیقاتی انجام شود اما به مزرعه راه نیابد، عملاً کاری صورت نگرفته است. ما در برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری کرده‌ایم که بهره‌وری باید ۵۰ درصد افزایش یابد و بار اصلی تحقق این هدف بر دوش وزارت جهاد کشاورزی و به‌ویژه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) است. 
انتقاد من به دوستان این است که سازمان تات فقط یک سازمان تحقیقاتی نیست؛ بلکه وظایف کلیدی از جمله آموزش بهره‌برداران و ترویج دستاوردهای علمی نیز بر عهده این سازمان است. اگر امروز در حوزه کشاورزی چالش داریم، بخش عمده‌ای از مسئولیت رفع آن با این سازمان است. در کنار آن، دانشگاه‌ها و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز باید تأمین امنیت غذایی را به عنوان یکی از وظایف اصلی و سربازیِ پژوهشی خود در مسیر توسعه کشور تعریف کنند.

سوال: لطفا توضیحاتتان را جمع‌بندی بفرمایید...

عباسی: من به‌عنوان آخرین مطلب خدمت مردم شریف عرض می کنم که ما در حوزه تامین غذا در کشور هیچ مشکلی نداریم. بنابراین مردم از این جهت خاطرشان جمع باشد که آن تاب‌آوری که امام عزیزمان فرمودند وجود دارد و اگر مسئولین هم خطا نروند، ما داشته‌های بسیارخوبی در داخل کشور داریم. بنابراین این که مطرح کنند ما در داخل کشور با این جنگ به مشکل می‌خوریم چندان صحیح نیست و ظرفیت‌هایی در داخل کشور وجود دارد که تاب آوری را افزایش خواهد داد و از مردم و مسئولان می خواهیم که دچار خطای محاسباتی نشوند و جنگ را به سمت سازش و تسلیم بی‌قید و شرط نبرند.