روند کند اسقاط خودرو‌های فرسوده

به گزارش خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما؛ ابتدای خردادماه امسال بود که آقای محمدصادق حاتمی رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل و اسقاط خودرو‌های فرسوده ایدرو از کاهش موقت آمار اسقاط خودرو‌های فرسوده در ماه‌های ابتدایی سال جاری به دلیل فضای جنگ تحمیلی خبر داد.

وی افزود: از اسفندماه سال گذشته تا فروردین‌ماه امسال، به دلیل افزایش ریسک سرمایه‌گذاری، سرمایه‌ها به سمت بازار‌های موازی حرکت کردند و عملاً فرار سرمایه رخ داد این شرایط منجر به تعطیلی یا توقف عملیات برخی مراکز اسقاط شد تا جایی که مجموع خودرو‌های فرسوده از رده خارج شده در اردیبهشت‌ ۱۵ هزار دستگاه بوده است.

نگاهی به آمار خودرو‌های فرسوده کشور

آقای محمدصادق حاتمی رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل و اسقاط خودرو‌های فرسوده وزارت صنعت، معدن و تجارت در بهمن ماه سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که نزدیک به ۴۱ میلیون و ۲۰۰ هزار دستگاه خودرو در حال تردد داریم که ۲۲ میلیون و ۴۰۰ هزار خودروی سواری در حال تردد است که اگر طبق آمار پلیس راهور فراجا سن فرسودگی را ۱۰ سال در نظر بگیریم؛ ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو، فرسوده و در مرز فرسودگی است و اگر سن فرسودگی را ۲۰ سال در نظر بگیریم، نزدیک ۲.۶ میلیون دستگاه خودرو بیش از ۲۰ سال عمر دارند.

وی افزود: در کل کشور ۱۳ میلیون و ۷۰۰ هزار موتورسیکلت در حال تردد است که ۱۱ میلیون و ۳۰۰ هزار موتورسیکلت در حال تردد یعنی حدود ۸۰ درصد، فرسوده‌اند.

همچنین آبان ماه سال ۱۴۰۴ آقای محمود مشهدی شریف، رئیس سابق انجمن مراکز اسقاط کشور اعلام کرد از مجموع ۶۵ هزار و ۷۰۰دستگاه اتوبوس فعال در کشور، بیش از ۶۰هزار دستگاه فرسوده است؛ به بیان دیگر، بیش از ۹۱ درصد ناوگان اتوبوسرانی کشور با سن بالا و کارآیی پایین فعالیت می‌کنند همچنین در بخش حمل‌ونقل باری نیز حدود ۴۰۰هزار خودروی سنگین برون‌شهری اعم از، کامیون و کامیونت و تریلی در جاده‌های کشور تردد دارند که از این میان، بیش از ۱۲۴هزار دستگاه یعنی نزدیک به ۳۵درصد فرسوده است؛ یعنی از هر سه کامیون، یکی فرسوده است. این سطح از فرسودگی، هم هزینه‌های تعمیر و نگهداری و مصرف سوخت را بالا برده است و هم پیامد‌های مستقیمی بر کیفیت هوا و تخریب محیط‌زیست به دنبال دارد.

تکالیف قانونی اسقاط خودرو‌های فرسوده در برنامه هفتم پیشرفت

در قانون برنامه هفتم پیشرفت پیش بینی شده است که سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده از ناوگان حمل و نقل فرسوده کشور خارج شوند این در حالی است که مجموع خودرو‌های اسقاط شده از سال ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۰۱ تعداد ۵۷ هزار دستگاه خودروی فرسوده و درسال ۱۴۰۲ تعداد ۷۸ هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شده‌اند.

اسقاط خودرو‌های فرسوده در سال ۱۴۰۳ با از رده خارج کردن ۳۵۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده می‌توان به عنوان بیشترین تعداد از رده خارج کردن فرسوده‌ها در طی یک دهه گذشته نام برد که این آمار با تعداد اسقاط خودرو‌های فرسوده‌ای که در سال ۱۳۹۳ از ناوگان حمل و نقل کشور خارج شده بودند، برابری می‌کند، اما اسقاط فرسوده‌ها در سال ۱۴۰۴ با روند کاهشی ۲۰۴ هزار دستگاه خودروی فرسوده رو‌به‌رو شده است.

بر اساس آخرین آمار و اطلاعات به دست آمده به نقل از آقای محمدصادق حاتمی رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل و اسقاط خودرو‌های فرسوده وزارت صمت تعداد اسقاط فروردین ماه امسال مشخص نیست و برای اردیبهشت ماه تعداد ۱۵ هزار دستگاه خودروی فرسوده اسقاط شده است.

 تعداد اسقاط روزانه خودرو‌های فرسوده

برای تحقق اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده در برنامه هفتم پیشرفت مراکز اسقاط می‌بایست روزانه ۱۳۵۰ دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج کنند؛ آذر سال ۱۴۰۴ رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل ایدرو اعلام کرد میانگین روزانه اسقاط خودرو‌های فرسوده در سال ۱۴۰۳ به ۹۰۰ دستگاه رسیده است و این میزان در سال ۱۴۰۴ به اسقاط روزانه ۵۵۰ دستگاه خودروی فرسوده رسیده است.

اما امسال به دلیل اعلام نشدن دقیق و شفاف تعداد اسقاط فرسوده‌ها نمی‌توان رقم درستی را برای اسقاط روزانه خودرو‌های فرسوده تعیین کرد، اما شواهد موجود برای امسال نشان دهنده کندی فرایند اسقاط فرسوده هاست.

عمده علل کاهش اسقاط خودرو‌های فرسوده به نقل از مراجع ذیربط.

آقای محمد صادق حاتمی رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل ایدرو در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما که آبان ماه سال ۱۴۰۴ انجام شد، عمده دلیل کاهش اسقاط خودرو‌های فرسوده را از ابتدای سال ۱۴۰۴ مشخص نبودن محل مصرف گواهی‌های اسقاط سال ۱۴۰۳ اعلام کرد یعنی سرمایه گذاری گسترده‌ای توسط مراکز اسقاط خودرو‌های فرسوده صورت گرفت به طوری که بسیاری از گواهی‌های اسقاط تولیدشده، محل مصرفی نداشت.

به گفته وی نوسازی ناوگان حمل و نقل کشور محرک اسقاط خودرو‌های فرسوده است، اما عامل اصلی از رده خارج کردن خودرو‌های فرسوده، تولید و واردات خودروهاست یعنی به ازای ۲۰ درصد عرضه خودروساز برای فروش می‌توانیم انتظار داشته باشیم که معادل آن اسقاط خودرو صورت گیرد و در ازای هر ۴ خودرو یک گواهی یا یک خودرو اسقاط شود برای مثال اگر سالانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو تولید شود باید ۳۷۵ هزار دستگاه خودروی فرسوده، اسقاط شود.

از طرفی دی سال ۱۴۰۴ بود که آقای ابراهیم کریمیان رئیس هیئت مدیره انجمن کارفرمایی مراکز اسقاط کشور در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صداوسیما با اشاره به اینکه تنها محل مصرف گواهی‌های مراکز اسقاط، خودروسازان و واردکنندگان خودرو هستند، افزود: تولیدکنندگان داخلی خودرو با توجه به کاهش تولیدشان و همچنین نبود نقدینگی، توانایی خرید برگه‌های گواهی اسقاط مراکز اسقاط خودرو‌های فرسوده را ندارند به همین دلیل مراکز اسقاط کشور بیش از ۲ هزار میلیارد تومان به صورت اعتباری گواهی اسقاط با بازپرداخت ۶ ماهه به خودروسازان واگذار کرده‌اند یعنی خودروسازان ۲ هزار میلیارد تومان به مراکز اسقاط خودرو‌های فرسوده بدهکارند.

کریمیان با بیان اینکه مراکز اسقاط کشور توسط بخش خصوصی بدون دریافت تسهیلات دولتی فعالیت می‌کنند، گفت: خودروسازان به دلایل مشکلات مالی، خرید گواهی‌های اسقاط را به صورت اعتباری انجام می‌دهند همین امر باعث کاهش نقدینگی در مراکز اسقاط شده و در نتیجه اسقاط خودرو‌های فرسوده کاهش می‌یابد.

آقای حبیب قیصری دبیر انجمن مراکز اسقاط کشور هم در خردادماه امسال، پایین بودن قیمت گواهی اسقاط خودرو‌های فرسوده را یکی دیگر از عوامل کاهش اسقاط خودرو‌های فرسوده دانست که مالکان فرسوده‌ها راغب به اسقاط خودروهایشان نیستند یعنی قیمت گواهی اسقاط یک خودروی سواری ۳۵ میلیون تومان و برای خودرو‌های سنگین دیزلی ۶۰ میلیون تومان و قیمت گواهی اسقاط موتورسیکلت‌ها حدود ۹ میلیون تومان بود.

آقای محمد صادق حاتمی رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل وزارت صمت می‌گوید: در صورت برطرف نشدن موانع اسقاط، تعداد خودرو‌های فرسوده تا ۵ سال آینده به ۸ میلیون دستگاه خواهد رسید.

یکی از علل کاهش اسقاط خودرو‌های فرسوده، پایین بودن قیمت گواهی‌های اسقاط بود که پس از کش و قوس‌های فراوان بالاخره انجمن مراکز اسقاط کشور مجوز افزایش قیمت‌ها را گرفت؛ طبق ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، نرخ قبلی برای گواهی اسقاط خودرو‌های سواری از ۳۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ به ۶۰ میلیون تومان افزایش پیدا کرده است.

آقای ابراهیم کریمیان رئیس انجمن مراکز اسقاط خودرو‌های فرسوده می‌گوید: قیمت گواهی اسقاط خودرو‌های دیزلی سنگین و سبک نیز از ۶۰ میلیون تومان به ۱۲۰ میلیون تومان رسیده است و نرخ جدید گواهی اسقاط موتورسیکلت‌های فرسوده نیز ۱۵ میلیون تومان تعیین شده است در صورتی که سال گذشته قیمت گواهی اسقاط یک موتورسیکلت فرسوده ۸ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان بوده است.

هر گواهی اسقاط برای خودروی سواری بر اساس قیمت قبل ۳۵ میلیون تومان در نظر گرفته می‌شد که به طور میانگین سه گواهی یعنی ۱۰۵ میلیون تومان برای مالک خودرو محاسبه می‌شد در آن زمان قیمت کارخانه یک خودروی تولید داخل به عنوان مثال کوئیک RS حدود ۴۰۰ میلیون تومان تعیین می‌شد، اما در حال حاضر همین خودرو به ۷۵۰ میلیون تومان افزایش یافته و با دو برابر شدن قیمت گواهی اسقاط که ۲۱۰ میلیون تومان می‌شود صاحب خودروی فرسوده توان خرید خودرو را ندارد.

از سوی دیگر طرح ملی جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده از آبان ماه سال ۱۴۰۴ کلید خورد. آقای فرشاد مقیمی رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) در دی ماه ۱۴۰۴ در مراسم طرح نوسازی موتورسیکلت‌های فرسوده اعلام کرد: ۱۳ میلیون و ۶۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت در حال تردد است که از این تعداد ۱۱ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه فرسوده است.

وی افزود: صاحبان موتورسیکلت‌های فرسوده برای خرید موتورسیکلت برقی ۲۶ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و برای موتورسیکلت بنزینی حدود ۸ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان دریافت میکردند.

به گفته مقیمی تا دی ماه سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۳ هزار نفر در طرح جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده شرکت کرده‌اند که ۷۲۶ دستگاه اسقاط شده است و همچنین ۲۸۳ نفر به بانک‌ها برای دریافت تسهیلات معرفی شده‌اند، ۱۰۰ نفر تسهیلات گرفته‌اند و ۵۳ نفر هم آماده تحویل موتور سیکلت نو هستند.

وی افزود: ۱۲۰ میلیون تومان تسهیلات برای موتورسیکلت‌های بنزینی و ۱۵۰ میلیون به برقی‌ها با بازپرداخت ۳۶ ماهه سود ۴ درصد و تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان با بازپرداخت ۳۶ ماهه با سود ۱۸ و نیم درصد پرداخت می‌شود.

بر اساس آمار و اطلاعات میدانی بدست آمده توسط خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما، پایین بودن قیمت خرید گواهی اسقاط‌ها (۸ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان)، مشکلات فراوان و زمان بر شدن دریافت تسهیلات از بانک‌ها و همچنین بالا رفتن قیمت موتورسیکلت در بازار علیرغم اینکه به تازگی قیمت گواهی اسقاط موتورسیکلت‌ها به ۱۵ میلیون تومان افزایش یافته، اما به نظر می‌رسد حتی افزایش قیمت گواهی و همچنین بالا رفتن سقف تسهیلات به ۳۰۰ میلیون تومان نتوانسته مالکان موتورسیکلت‌های فرسوده را برای شرکت در طرح ملی جایگزینی ترغیب کند.

آقای حاتمی ابتدای خرداد امسال در پاسخ به سوالی درباره وضعیت نوسازی موتورسیکلت‌ها گفت: طرح نوسازی موتورسیکلت‌ها در دست بازنگری است؛ با توجه به افزایش قیمت‌ها در شرایط اخیر، ناگزیر به تغییر شرایط ارائه تسهیلات هستیم تا روند نوسازی دوباره سرعت بگیرد این بازنگری در همین هفته نهایی خواهد شد این در حالی است که سقف تسهیلات برای موتورسیکلت‌های فرسوده تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان هم افزایش یافته است.

گزارش مکتوب از مهدی محمدزاده خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما