بازخوانی ماموریت حضرت مسلم (ع) از دریچه بازی رایانه‌ای

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مائده سادات مرویان حسینی: بازی‌های دیجیتال امروزه صرفا وسیله‌ای برای سرگرمی نیستند؛ بلکه بازی‌های امروزی به یکی از مهم‌ترین ابزار‌های ساخت روایت، شکل‌دهی به حافظه جمعی و حتی بازتعریف مفهوم قهرمان در ذهن نسل جدید تبدیل شده‌اند. در صنعت بازی‌های رایانه‌ای ایران، کمتر اثری را می‌توان پیدا کرد که در عین جذابیت بازی در دل خود یک روایت داستانی و تاریخی جای داده باشد.

اگر نگاهی به بازی‌های رایانه‌ای دنیا بیاندازیم، می‌بینیم که آنها همواره داستانی را روایت می‌کنند؛ آنها تصویری از جنگ، پیروزی و قهرمان‌های آمریکایی ارائه می‌دهند؛ به گونه‌ای که در بسیاری از این آثار، سربازان آمریکایی قهرمان اصلی داستان هستند. زمانی که کودک یا جوان ایرانی این آثار را تجربه می‌کند، ممکن است نگاهش نسبت به مفهوم قهرمان تغییر کند. از این رو ضرورت دارد که از طریق بازی به سراغ تاریخ و معرفی قهرمانان حقیقی ایرانی برویم.

تاریخ ایران یا اسلام از سال‌های ابتدایی در مدارس تدریس می‌شود، اما به دلیل ماهیت خشک مسائل تاریخی، شاید هرگز جذابیتی برای کودکان و نوجوانان ایجاد نکرده باشد که آنها را به واکاوی مسائل تاریخی ترغیب کند، در نتیجه آنها نمی‌توانند قهرمانان ایرانی و اسلامی را به درستی بشناسند و همزمان دنیای غرب از طریق این بازی‌ها به آنها تحمیل می‌کند که قهرمان واقعی کیست؛ بنابراین بهتر است تاریخ را در همان قالبی که نسل جدید دوست دارند ارائه دهیم تا جذابیت بیشتری داشته باشد و فهم آن آسان‌تر شود.

موسسه فرهنگی «منادیان بصیرت» به خوبی این ضرورت را درک کرده و در مسیر بازآفرینی مفهوم درست قهرمان و نمایش تقابل خیر و باطل گام برداشته است. این موسسه با تولید بازی «سفیر عشق» در ضمن ارائه یک بازی جذاب، به روایت یک داستان تاریخی می‌پردازد؛ داستانی که در دل وقایع کوفه رقم می‌خورد. در ادامه این گزارش به معرفی و بررسی این بازی رایانه‌ای تاریخی می‌پردازیم.

مهران ایرانی؛ پلی میان گیمر‌ها و وقایع تاریخی کوفه

شخصیت اصلی این داستان، مهران ایرانی است. شخصیتی ساختگی که سازندگان با هدف ایجاد آزادی عمل در روایت و پرهیز از محدودیت‌های سخت‌گیرانه تاریخی، او را طراحی کرده‌اند. مهران ایرانی، بازیکن را با خود به کوچه‌های کوفه و دوران حضور حضرت مسلم بن عقیل (ع) می‌برد. پیشینه شخصیت اصلی داستان، ریشه در دوران حضور امام حسن (ع) دارد؛ مهران از سپاهیان امام حسن (ع) بوده و پس از صلح اجباری، با قلبی سرخورده و غمگین به ری بر می‌گردد. اما باز هم مورد ظلم ظالمان زمانه قرار می‌گیرد و فرزندش را از دست می‌دهد؛ این رنج، بهانه‌ای می‌شود که برای آرامش خود به شهر شیعیان، یعنی کوفه مهاجرت کند. اما این مهاجرت، با ورود حضرت مسلم بن عقیل (ع) به کوفه همزمان می‌شود. نکته مهم این است، روایت این بازی تکیه بر واقعیت‌های تاریخی دارد. بازی‌سازان این مجموعه با کمک پژوهشگران علوم دینی و تاریخی تلاش کردند، تمام وقایع و روایت‌ها با دقت طراحی شود تا حقیقت تاریخی تحریف نشود. بازیکن، برای درک بهتر اتفاقاتی که در طول بازی در جریان است، علاوه بر دنبال کردن قصه مهران ایرانی با حضور شخصیت‌های تاریخی، چون هانی بن عروه، مختار ثقفی، نعمان بن بشیر و دیگران به شکلی تعاملی آشنا می‌شود.

زنده شدن شهری تاریخی در سفیر عشق

تیم سازنده نزدیک به دو سال زمان را صرف تولید این اثر کرده است تا بتواند تاریخ اسلام را در قالب یک بازی دیجیتال پیاده‌سازی کند. یکی از ویژگی‌های این بازی، بهره‌گیری از میان‌پرده‌های سینمایی گسترده است؛ حدود ۵۵ دقیقه میان‌پرده سینمایی در این بازی وجود دارد که به شرح کامل و عمیق روند داستان می‌پردازد. بازی از نظر بصری جذابیت بالایی دارد؛ به‌گونه‌ای که شاید بتوان با صراحت گفت این اثر، خوش گرافیک‌ترین بازی سه بعدی رایانه‌ای در صنعت بازی‌های ایرانی است. تیم طراحی، شهر کوفه را بسیار طبیعی بازآفرینی کرده‌اند؛ معماری خشتی، نخل‌ها و کوچه‌ها حس یک شهر تاریخی و گرم را به مخاطب منتقل می‌کنند. همچنین استفاده هوشمندانه از ترکیب رنگ‌ها مثل خاکستری، قهوه‌ای، کرم، سبز و فیروزه‌ای، حس و حال این شهر بومی و تاریخی را بیشتر کرده است.

طراحی شخصیت‌های تاریخی نیز واقع‌گرایانه انجام شده است. به عنوان مثال در طراحی شخصیت «مختار ثقفی»، به نظر می‌رسد طراحان از سریال مختارنامه الهام گرفته‌اند تا چهره او را به همان شکلی که مخاطب در این سریال مشهور دیده است، بازنمایی کنند.

یکی دیگر از نقاط قوت بازی، طراحی صحنه است. در این اثر، فضای شهری کوفه به شکلی واقعی به تصویر کشیده شده است؛ از بازار‌های پرجنب و جوش و کوچه پس‌کوچه‌هایی که در هر یک گروهی از مردم در حال گفت‌و‌گو هستند، تا حضور مردم عادی، پرندگان و سایر جزئیات که همگی در کنار هم شهری زنده را به نمایش گذاشته است.

علاوه بر ویژگی‌های بصری، می‌توان به بخش صوتی این اثر نیز اشاره کرد. استفاده از طراحی صوتی دقیق و بازآفرینی صدا‌های محیطی شهر کوفه، از صدای همهمه‌ی بازار گرفته تا صدای باد در میان نخل‌ها، مخاطب را کاملاً در فضای روایت غرق می‌کند. در بازی از صداپیشگان نام‌آشنا و مشهور برای صداگذاری شخصیت‌های داستان بهره برده است. همچنین، تیتراژ این اثر با اجرای یکی از استادان موسیقی سنتی کشور، سالار عقیلی، اجرا شده است.

تلفیق مأموریت‌های تاریخی با مکانیسم بازی

در بازی «سفیر عشق»، روایت تاریخی ماموریت حضرت مسلم (ع) در کوفه و بیعت مردم با او، به طور هوشمندانه‌ای با مکانیسم بازی ترکیب شده است. بازیکن برای درک درست ماموریت‌هایی که به مهران ایرانی داده می‌شود باید با دقت میان‌پرده‌های سینمایی را گوش داده و داستان را دنبال کند. این شیوه روایت، علاوه‌بر اینکه شنیدن وقایع تاریخی را برای مخاطب جذاب می‌کند، به او این حس را منتقل می‌کند که در رقم زدن تاریخ نقشی موثر دارد. برای نمونه، در یکی از مراحل، مهران در خانه خود مشغول کمک به همسرش است؛ در این میان، از همسرش متوجه می‌شود که حضرت مسلم، سفیر امام حسین (ع) به کوفه آمده و برای صحت‌سنجی نامه‌ها و بیعت‌ها در خانه مختار حضور دارد.

در ادامه، مهران سراسیمه آماده می‌شود تا خود را به خانه مختار برساند. در این مرحله، بازیکن ماموریت دارد تا مهران را به خانه مختار برساند. در مرحله‌ای دیگر، زمانی که حضرت مسلم (ع) در منزل مختار حضور دارند تا نامه امام حسین (ع) را قرائت کنند، بازیکن با یک چالش داستانی مواجه می‌شود و آن این است که سه تن از سران شیعه در خانه مختار نیستند. این اتفاق، مأموریت جدیدی را برای مهران آغاز می‌کند؛ او موظف می‌شود تا به سراغ این سه شخصیت اصلی یعنی حبیب بن مظاهر، مُسلِم بن عَوسَجَه و سلیمان بن صُرَد خُزاعی برود و آنان را به خانه مختار دعوت کند.

روایت داستان به‌گونه‌ای طراحی شده که در هر مرحله، مخاطب را تشنه دانستن بقیه ماجرا نگه می‌دارد و او را ترغیب می‌کند تا برای کمک به حضرت مسلم (ع)، مأموریت‌ها را به انجام برساند. علاوه بر روایت اصلی، بازی از تکنیک فلش‌بک نیز استفاده کرده است و مخاطب را به دوران حضور مهران در سپاه امام حسن (ع) می‌برد؛ جایی که سپاه تحت فرماندهی قیس بن سعد در منطقه‌ای مستقر شده است.

در این بخش، مهران مأمور می‌شود تا شبانه به دل دشمن نفوذ کرده و اطلاعات مهمی را جمع‌آوری کند. این مأموریت‌ها نه‌تنها جذابیت بازی را بیشتر می‌کنند، بلکه وقایع صلح امام حسن (ع) و بی‌وفایی مردم کوفه را نیز به تصویر می‌کشند.

بازخوانی ماموریت حضرت مسلم (ع) از دریچه بازی رایانه‌ای‌

هدف سازندگان بازی صرفا ساختن یک بازی سرگرم‌کننده نبوده است، آنها به دنبال ارائه اطلاعات تاریخی دقیق و شفاف به مخاطب بوده‌اند. از همین رو در بخشی جدا از جریان اصلی بازی، فهرستی از تمام شخصیت‌های داستان ارائه شده که همراه با توضیحات کامل، آنها را معرفی کرده و مقاطع مختلف تاریخی را تبیین می‌کنند. در نهایت، «سفیر عشق» را می‌توان بازی رایانه‌ای موفق ایرانی دانست که تلاش کرده است تاریخ را در قالب بازی پیوند دهد. این بازی با قرار دادن مخاطب در دل وقایع کوفه و همراه کردن او با مأموریت‌های تاریخی، باعث می‌شود بازیکن تنها یک ناظر بیرونی نباشد، بلکه خود را درگیر تصمیم‌ها، چالش‌ها و مسئولیت‌هایی ببیند که می‌تواند تاریخ را تغییر دهد. این بازی نشان می‌دهد، تاریخ فقط روایت بی‌روح و خشک نیست بلکه می‌تواند در قالب‌هایی نو، زنده و مشارکت‌پذیر به نسل امروز منتقل شود.