تاکید یونسکو بر صیانت از آیین‌های فرهنگی جهان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما  ، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در جدیدترین گزارش‌ها و رویکردهای اجرایی خود، حفاظت از میراث‌فرهنگی ناملموس را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اولویت‌های فرهنگی جهان مورد تاکید قرار داده و خواستار تقویت همکاری میان دولت‌ها، نهادهای تخصصی و جوامع محلی برای پاسداری از این سرمایه‌های هویتی شده است.

بر اساس اعلام یونسکو، میراث‌فرهنگی ناملموس مجموعه‌ای گسترده از آیین‌ها، سنت‌های شفاهی، هنرهای نمایشی، مهارت‌های سنتی، دانش‌های بومی، آداب اجتماعی و شیوه‌های زیست فرهنگی را دربرمی‌گیرد که طی نسل‌های متوالی منتقل شده و نقشی بنیادین در استمرار هویت فرهنگی، انسجام اجتماعی و پاسداری از تنوع فرهنگی ایفا می‌کند.

این سازمان بین‌المللی تصریح کرده است که صیانت از میراث ناملموس، هم‌سنگ حفاظت از آثار تاریخی، محوطه‌های باستانی و دیگر میراث مادی بوده و بی‌توجهی به آن می‌تواند به گسست حافظه تاریخی و تضعیف سرمایه‌های فرهنگی جوامع منجر شود.

در این گزارش همچنین بر جایگاه ممتاز آیین‌های مذهبی و مناسبت‌های سنتی در جوامع مختلف جهان تاکید شده است؛ آیین‌هایی که افزون بر کارکردهای دینی و اجتماعی، بستر انتقال ارزش‌های فرهنگی، تقویت همبستگی اجتماعی، تحکیم پیوندهای بین‌نسلی و حفظ حافظه تاریخی ملت‌ها به شمار می‌روند.

یونسکو، مستندسازی، آموزش، بازآفرینی و انتقال این سنت‌ها به نسل‌های آینده را از مهم‌ترین محورهای سیاست‌گذاری خود در حوزه میراث‌فرهنگی ناملموس اعلام کرده و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی و فناوری‌های نوین برای تداوم حیات این میراث تاکید کرده است.

این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد هشدار داده است که بسیاری از آیین‌ها و سنت‌های فرهنگی در نقاط مختلف جهان، در نتیجه روندهای شتابان شهرنشینی، تحولات فناوری، تغییرات اجتماعی و کاهش مشارکت نسل جوان، با مخاطرات جدی مواجه شده‌اند؛ موضوعی که تدوین و اجرای برنامه‌های جامع حفاظتی از سوی دولت‌ها و نهادهای فرهنگی را بیش از پیش ضروری ساخته است.

در بخش دیگری از این گزارش، بر ظرفیت‌های قابل توجه میراث ناملموس در توسعه گردشگری فرهنگی پایدار تاکید شده است. به اعتقاد کارشناسان یونسکو، آیین‌ها و سنت‌های بومی می‌توانند ضمن تقویت اقتصاد محلی، زمینه‌ساز تعمیق گفت‌وگوی بین‌فرهنگی، افزایش شناخت متقابل ملت‌ها و ارتقای دیپلماسی فرهنگی در سطح بین‌المللی باشند.

با این حال، یونسکو تصریح کرده است که هرگونه بهره‌برداری گردشگری از آیین‌ها و مناسک سنتی باید مبتنی بر احترام کامل به ارزش‌های فرهنگی و اعتقادی جوامع میزبان، حفظ اصالت میراث و مشارکت فعال جوامع محلی صورت گیرد تا از تجاری‌سازی افراطی و آسیب به هویت فرهنگی جلوگیری شود.

در سال‌های اخیر، کشورهای مختلف جهان با هدف صیانت مؤثرتر از میراث ناملموس خود، تلاش‌های گسترده‌ای برای ثبت آیین‌ها، سنت‌ها و مهارت‌های فرهنگی در فهرست‌های جهانی یونسکو انجام داده‌اند؛ اقدامی که افزون بر ارتقای سطح حفاظت، به افزایش آگاهی عمومی و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی ملت‌ها در عرصه بین‌المللی نیز کمک کرده است.

یونسکو از سال ۲۰۰۳ و همزمان با اجرای «کنوانسیون پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس»، برنامه‌های گسترده‌ای را برای شناسایی، مستندسازی، حمایت و انتقال میراث ناملموس در سراسر جهان دنبال می‌کند و این میراث را بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی ملت‌ها و یکی از راهبردی‌ترین ابزارهای حفظ تنوع فرهنگی در جهان امروز می‌داند.