کاهش شدید بودجه بنیاد ملی علوم آمریکا برای پژوهش‌های بنیادی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، نشریه ساینس اخیراً در گزارشی به یکی از تغییرات مهم در سیاست علمی آمریکا پرداخته است.

 بر اساس این گزارش بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF)؛ مهم‌ترین نهاد تامین کننده بودجه پژوهش‌های بنیادی ایالات متحده، در حال کاهش گسترده بودجه بسیاری از برنامه‌های مرسوم خود است.

این نهاد در سال جاری بودجه صد‌ها برنامه پژوهشی مرسوم خود را ۲۰ تا ۳۰ درصد و در برخی حوزه‌ها حتی بیشتر کاهش داده است. این در حالی است که بودجه کلی بنیاد ملی علوم تنها حدود ۳ درصد کمتر از سال گذشته بوده است.

به گفته منابع آگاه، هدف اصلی این کاهش‌ها، تأمین مالی یک برنامه جدید فناوری‌محور به نام «آزمایشگاه‌های ایکس» (X-Labs) است. ماموریت اصلی این ابتکار جدید ۱.۵ میلیارد دلاری سرعت بخشیدن به تبدیل دستاورد‌های علمی به فناوری، محصولات و صنایع جدید است.

 این برنامه قرار است به به گروه‌های منتخب از دانشمندان و مهندسان امکان دهد تا با بودجه‌های بسیار بزرگ و اختیارات بیشتر، بر روی فناوری‌های راهبردی کار کنند.

اگرچه بنیاد ملی علوم آمریکا تاکنون به‌طور رسمی توضیح نداده که منابع مالی این برنامه از کجا تأمین خواهد شد، اما اسناد داخلی منتشرشده نشان می‌دهد که بخش مهمی از این بودجه از طریق کاهش اعتبارات برنامه‌های سنتی پژوهشی تأمین شده است.

بنیاد ملی علوم آمریکا تا اواسط ژوئن سال جاری تنها حدود یک‌هشتم تعداد گرنت‌هایی را که در سال مالی گذشته اعطا کرده بود، تصویب کرده است.

این در حالی است که بودجه پژوهشی این نهاد نسبت به سال گذشته تنها ۲۲۰ میلیون دلار کاهش یافته است. به عبارت دیگر، کاهش شدید تعداد گرنت‌ها نه ناشی از کاهش کلی بودجه، بلکه ناشی از تغییر اولویت‌های هزینه‌کرد در این سازمان است.

برنامه آزمایشگاه‌های ایکس که تحت مدیریت بخش «فناوری، نوآوری و مشارکت‌ها» در بنیاد ملی علوم آمریکا اجرا می‌شود، قرار است به تیم‌های کارآفرین متشکل از دانشمندان و مهندسان بودجه‌های بسیار بزرگی اختصاص دهد. هر پروژه پس از دریافت یک سرمایه اولیه، می‌تواند برای مدت پنج تا شش سال، سالانه بین ۱۰ تا ۵۰ میلیون دلار بودجه دریافت کند. هدف این برنامه، حمایت از پروژه‌هایی است که بتوانند به سرعت به فناوری، محصول یا صنعت جدید تبدیل شوند.

نخستین پروژه‌های آزمایشگاه‌های ایکس بر توسعه فناوری‌های پیشرفته حسگری و تصویربرداری مبتنی بر هوش مصنوعی و همچنین پژوهش در حوزه سامانه‌های کوانتومی و فوتونیک، که از اولویت‌های دولت ترامپ هستند، تمرکز خواهند داشت.

 برخلاف شیوه سنتی اعطای گرنت در بنیاد ملی علوم آمریکا، این برنامه از سازوکار‌های مالی انعطاف‌پذیرتری استفاده می‌کند و حتی می‌تواند به شرکت‌های نوپا و صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر نیز بودجه اختصاص دهد.

این تصمیم با انتقاد بخشی از جامعه علمی آمریکا مواجه شده است. برخی پژوهشگران معتقدند که این رویکرد جدید با مأموریت تاریخی بنیاد ملی علوم در تضاد است.

 وظیفه اصلی این نهاد، حمایت از پژوهش‌های بنیادی و اکتشافی است؛ پژوهش‌هایی که ممکن است در کوتاه‌مدت کاربرد اقتصادی مشخصی نداشته باشند، اما زیربنای پیشرفت‌های فناوری آینده را تشکیل می‌دهند.

 به گفته یکی از منتقدان؛ این تغییر ناگهانی در مسیر، نشان‌دهنده فقدان کامل درک چگونگی انجام علم و پیشرفت است.

به گزارش ایسنا، این تحولات می‌تواند نشانه‌ای از یک چرخش در سیاست علم آمریکا باشد. این‌که آمریکا به جای حمایت از تحقیقات بنیادی و کنجکاوی محور در حال تغییر مسیر به سمت حمایت هدفمند از پژوهش‌هایی است که سریع‌تر به فناوری، صنعت و رشد اقتصادی منجر شوند.

 به نظر می‌رسد پرسش درباره اینکه دولت‌ها باید منابع عمومی را صرف حمایت از پژوهش‌های بنیادی کنند یا آنها را به سمت تحقیقات کاربردی با بازده اقتصادی و اجتماعی سریع‌تر هدایت کنند، تنها دغدغه کشور‌های در حال توسعه نیست، بلکه امروز به یکی از مهم‌ترین مباحث سیاست‌گذاری علم در کشور‌های توسعه‌یافته نیز تبدیل شده است.